vrijdag 7 november 2014

Vervangen

Al een paar keer had ik het gehoord op radio en televisie, maar toen vanochtend een nauwe verwant - die door die verwantschap blootstaat aan vlijmscherpe linguïstische controle - het zei, wist ik dat ingrijpen geboden was, want kennelijk gaat het hier om iets zeer besmettelijks.

Mijn nieuwe taalergernis is "vervangen VOOR". Ik geef graag toe dat iets of iemand in de plaats kan komen VOOR iets of iemand anders, maar dat houdt toch echt in dat dat- of diegene vervangen wordt DOOR iets of iemand anders. Het is dus VERVANGEN DOOR en beslist niet VERVANGEN VOOR, wilt u daar goede nota van nemen, gewaardeerde lezers?

Over vervangen gesproken: wij hebben onze HDD-recorder uit de vorige eeuw vervangen door een Samsung decoder met harde schijf. Er gaat een wereld voor ons open. Opnemen in HD, opnemen van de radio, sneller zappen, verbeterd beeld en ga maar door. Enige minpuntjes: abominabele gebruiksaanwijzing (je moet eigenlijk alles zelf uitzoeken, wat natuurlijk eigenlijk wel heel leuk werk is) en -vergeleken met onze tv zelf - beperkte teletekst-functionaliteit.

Doordat we ook nog zo'n smartcard in de tv zelf hebben zitten kunnen we desgewenst twee programma's tegelijk opnemen en naar een derde programma kijken. Natuurlijk is daar maar zeer zelden aanleiding voor, maar het kan natuurlijk wel: stel dat de abjecte Martin van Rijn zich op het ene net moet verdedigen tegen zijn woedende vader, op het andere net zijn vriendin Heleen Dupuis zit te stamelen dat het allemaal beeldvorming is, terwijl op het derde net een bekerfinale met PEC Zwolle wordt gespeeld, ja, dan moet je toch wat?

Nee, we zijn zeer tevreden dat we het oude apparaat hebben vervangen DOOR een nieuw.


vrijdag 31 oktober 2014

Muismat

Het is maar een kwestie van tijd en hopelijk zal het nog heel lang duren, maar onafwendbaar nadert het moment waarop een gemeentelijke zorgcoördinator zich hier zal aandienen om ons in onze kracht te zetten. Dat kan best degene zijn die tot dusver de inning van de hondenbelasting in de gemeente Tynaarlo regelde, of een bode in ons prachtige gemeentehuis, of mogelijk een opzichter van de uitstekend functionerende gemeentewerf. Betrokkene heeft dan wel ongetwijfeld een eendaagse cursus gevolgd om zich om te scholen tot expert in steunkouskunde, dementie, mensen in hun kracht zetten en keukentafelgesprekken.

Die keukentafelgesprekken zaten ons dwars. Het wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar ik heb toch sterk de indruk dat een en ander een verplichtend karakter heeft. De grote politiek leider Diederick Samsom zegt tegenwoordig nog vaker "keukentafelgesprek" dan "de mensen op straat". We willen straks niet het verwijt krijgen dat we onvoldoende voorbereid zijn op onze toekomst, dus reflectie op onze keukentafel was geboden.

Strikt genomen hebben we helemaal geen keukentafel. Daar is in onze keuken absoluut geen ruimte voor. Op zichzelf niet erg, want te zijner tijd wordt die keuken alleen gebruikt voor het opwarmen van de smakelijke hap van Tafeltje Dekje en voor een magnetron is altijd wel plaats. Mijn beminde echtgenote stelt dat onze eettafel functioneel een keukentafel is, maar ik vind dat een keukentafel echt in de keuken hoort te staan. Hoe dan ook, we wierpen een kritische blik op onze eettafel. Die was laag, vrij klein, had een tamelijk haveloos blad en een loszittende zuidwestelijke poot.

We zijn dus overgegaan tot de aanschaf van een nieuwe eettafel. Hij is groter, hoger, netter en stabieler dan onze oude. Als die man of vrouw ons in onze kracht komt zetten, dan wil je het bijbehorende gesprek toch wel aan een beetje een schiere keukentafel voeren, want voor je het weet sta je als asociaal gezin te boek in de gemeentelijke archieven, en dat moeten we met zijn allen toch niet willen.

Nu wil het geval dat de eettafel ook de tafel is waaraan ik pleeg te computeren. Als we eters hadden waren we genoodzaakt tot vervelende ontruimingswerkzaamheden, maar de nieuwe tafel biedt ruimte zat voor een computer plus vier of vijf couverts. Maar de muis.

Jarenlang computer ik al zonder muismat. Het blad van de oude tafel was eigenlijk een hele goede muismat, waarover mijn 3M ergonomische muis zich soepel liet voortbewegen, zonder dat dat tot vervelende geluidseffecten of anderszins tot storingen leidde. Wel ontstond ter plaatse versterkte slijtage van het tafelblad. Die slijtage willen we bij de nieuwe tafel vooralsnog vermijden en bovendien loopt de muis op dit blad net iets minder lekker. Dus ik moest op zoek naar een muismat.

Ik wist meteen welke ik wilde hebben. De P&A+ muismat, die mijn zeer gewaardeerde collega Harrie bij de overgang naar Hummingbird (ik heb het over zeg maar post- en archiefsystemen) uit de afgedankte boedel heeft weten te redden en mij bij mijn afscheid heeft overhandigd. Dat was een ontroerend moment.

Onvindbaar! Ik kan het ding verdomme nergens vinden!  Terwijl ik zeker weet dat ik een voorwerp met een dergelijke emotionele waarde nooit zou weggooien. Ik red mij nu tijdelijk met een Genius Mouse Pad, maar dat is een zielloos ding dat niet kan tippen aan de beleving van de echte P&A+-muismat. Wie van mijn voormalige collega's  heeft er nog een?  Nee, ik hoef geen Hummingbird-muismat, als iemand op dat idee mocht komen.

Als die zorgcoördinator ons aan onze keukentafel in onze kracht komt zetten, dan verstop ik de computer natuurlijk. Het lijkt mij  strategisch niet handig bij die gelegenheid een al te redzame indruk te maken.


maandag 27 oktober 2014

Wijziging in regel kofschip wordt beaamt

getuige dit artikel in de Speld.
Ook goed dat Bert Bokhoven weer eens wordt genoemt.

woensdag 22 oktober 2014

Storende fouten

Toen ik gisteravond de NRC las, vielen mij twee storende fouten op. Niet dat ik nou verwacht dat mijn lezers die ook zouden maken, maar omdat het tamelijk vaak voorkomende fouten zijn, wil ik er toch enkele woorden aan wijden.

In een stuk over te verwachten nieuwe protesten op het Maidanplein schrijft Hubert Smeets, toch niet de minste: "Na urenlange onderhandelingen keerden ze wel terug naar hun basis. Maar niet nadat de autoriteiten hadden beloofd dat er geen sancties zouden volgen".

Niet nadat? Juist wel nadat! Pas toen die belofte was gekomen gingen ze terug naar de basis. Hubert zegt dus het tegengestelde van wat hij bedoelt.

Er waren drie alternatieven mogelijk geweest.

- gewoon (pas) nadat
- niet voordat
- niet dan nadat . Deze laatste mogelijkheid is ongetwijfeld de oorzaak van de fout. Door onbegrip laat men dat dan maar weg en vervolgens zegt men het tegengestelde van wat er bedoeld wordt.

In een recept voor een kaastosti (dat uiteraard mijn belangstelling wekte) beweert Janneke Vreugdenhil dat het contact tussen het brood en de pan zo optimaal mogelijk gemaakt moet worden. Ik heb het er geloof ik al eens over gehad, maar ik zal het nog een keer uitleggen. Er is maar één optimum, en dat is zo goed mogelijk. Natuurlijk klinkt dat laatste stukken minder interessant, maar zo optimaal mogelijk is net zulke grote onzin als zo maximaal mogelijk en zo minimaal mogelijk. Optimaal, minimaal en maximaal, dat moet het zijn, en voor alle drie geldt: er is slechts één waarde die eraan voldoet. Zo zwanger mogelijk kan ook niet.


maandag 20 oktober 2014

De Robin Hood der Noordelijke zeeën 4: 20 oktober 1401

20 oktober 1401. Het zal vast niet zo'n stralende dag zijn geweest als vandaag, ik stel mij meer een nevelige, waterkoude oktoberdag voor. Buiten de poorten van Hamburg, aan de Elbe, ligt een executieterrein, Grasbrook geheten, waar ruimte genoeg is voor een grote schare belangstellenden. De scherprechter, Buxtehude is zijn naam, maakt zich gereed voor de onthoofding van Klaus Störtebeker en zijn bemanning, de gevreesde zeerovers, de Victualiënbroeders, de Liekedeelers.

Störtebeker heeft aan zijn rechters als gunst gevraagd of hij staande onthoofd mocht worden en of alle bemanningsleden, die hij daarna nog voorbij zou lopen, van executie gevrijwaard zouden kunnen worden. De rechters stemmen daarin toe, het lijkt ze natuurlijk zeer onwaarschijnlijk dat een onthoofd lichaam tot zoiets in staat zou zijn.

Een bevel klinkt. Het zwaard wordt geheven en de beul slaat toe. In één klap zijn hoofd en romp gescheiden. Een opgewonden gemompel klinkt op uit het publiek: de onthoofde Störtebeker beweegt zich voorwaarts, het eerste bemanningslid voorbij, het tweede, een derde. Zes. Acht. Tien! Na het elfde bemanningslid werpt een helper van de beul een blok voor de voeten van de Robin Hood der Noordelijke Zeeën, hij struikelt en valt neer.

Onbetrouwbaar volkje, die Hamburgers. Ook de elf bemanningsleden die Störtebeker nog voorbij liep, werden onthoofd. De hoofden van de zeerovers worden op staken tentoongesteld ter lering van het sensatiebeluste publiek.

Het Museum für Hamburgische Geschichte beschikt over een schedel die aan Klaus Störtebeker wordt toegeschreven. Er steekt aan de bovenzijde een ijzeren pin uit, want men wilde niet dat het hoofd te snel zou losraken van de staak.


Overigens is dit relikwie in 2011 uit het museum gestolen. Ruim een jaar later dook het op tijdens een barbecue. Ik herhaal: tijdens een barbecue! De dief verklaarde dat het bezit van de schedel erg goed hielp tegen zijn depressiviteit, en daar kan ik me dan wel weer iets bij voorstellen.

De  spectaculaire onthoofding van Störtebeker vond dus vandaag precies 613 jaar geleden plaats (het kan ook 612 zijn, de bronnen zijn duidelijker over de datum, felicianusdag,  dan over het jaar). Daarom vier ik vandaag en in de mij nog restende jaren op 20 oktober Klaus Störtebekerdag, ter nagedachtenis aan deze grote zeerover, in elk geval dit jaar met een glas authentiek Klaus Störtebeker-bier.


(met Claus op de loopplank)

(Aan het bier mankeert niks, alleen houd ik niet zo van schuim, dus ik schenk het altijd zo horizontaal mogelijk in. Op de voorgrond een afwrijfsel van een Störtebeker-reliëf in de kerk van Mariehave.)

zondag 19 oktober 2014

De Robin Hood der Noordelijke Zeeën 3: kaper.

Het is een ingewikkeld web van tijdelijke coalities, de periode waarin Störtebeker echt zeerover is. Dat heeft vooral te maken met de eeuwigdurende vetes tussen de hoofdelingen in Oost-Friesland, die in voorkomende gevallen natuurlijk best de hulp van een handige piraat konden gebruiken. Die hoofdelingen droegen fraaie namen als Widzel tom Brok, Enno Edzardisna, Folkmar Allena en niet te vergeten Edo Wiedzel. Deze hoofdelingen en hun na- en voorzaten stonden elkaar gedurig naar het leven, hoewel ze vaak wel familie van elkaar waren. Er wordt trouwens beweerd dat Störtebeker met de dochter van een hunner getrouwd was, wat dat in die tijd ook voorgesteld moge hebben.

Maar Störtebekers activiteiten beperkten zich niet tot het Oostfries waddengebied. Hij is ook zowel bondgenoot als tegenstander geweest van de toenmalige graaf van Holland, Albrecht, hij is het Zwin opgevaren toen je langs die weg Brugge nog kon bereiken, het Engelse vorstenhuis klaagde steen en been over hem. Plaatsen als Kampen, Hoorn, Dokkum, ze verschijnen allemaal in een overzicht van Klaus' euvele daden. En zeg nu zelf: wat kan er mis zijn met het overvallen van een kogge uit nota bene Kampen?

Onveranderlijk is echter de vijandschap van de Hanze, onder leiding van Hamburg, Bremen en Lübeck. Dat ligt natuurlijk ook voor de hand, want het overgrote deel van de buit van Störtebeker bestond uit schepen die voor de Hanze voeren. Legendarisch (er is veel legendarisch aan Klaus) is het verhaal dat hij een schip uit Wismar kaapte, beladen met vaten bier, en vervolgens het schip verkocht aan de oorspronkelijke eigenaar - nadat het gelost was, mag ik aannemen. Leuk is dat Wismar en Strahlsund, waar Störtebeker nu vereerd wordt respectievelijk naar hem genoemd bier wordt gebrouwen, ook deel uitmaakten van de Hanze en dus ongetwijfeld direct of indirect schade door hem hebben geleden.

Door een list hebben de Hanzesteden uiteindelijk Störtebeker te pakken gekregen. Ze kochten een visser om die met zijn boot het voor anker liggende vlaggeschip van de piraten paaide, onder het voorwendsel dat hij averij had. Die visser slaagde er evenwel in gesmolten lood langs de roerpen van het schip te gieten, zodat na afkoeling het roer geblokkeerd was. De volgende ochtend was het een koud kunstje voor de Hamburgse vloot om het schip te overmeesteren en Störtebeker gevangen te nemen - ze gebruikten daar een net voor. Zijn voornaamste strijdmakkers Gödeke Michel en Magister Wigbold (die namen alleen al) ontsprongen de dans, doordat zij op dat moment voor de Noorse kust verbleven.

Störtebeker werd gevankelijk naar Hamburg gebracht waar hij voor een rechtbank moest verschijnen, die hem zonder veel omhaal ter dood veroordeelde, zoals in die tijd voor zeerovers gebruikelijk was.

Lufthansa

Nieuwslezeres Astrid Kersseboom heeft duidelijk geen idee wat die H in de naam van de Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa doet. Ze denkt vermoedelijk dat het net zo'n soort H is als die in het Nederlandse thans en althans en ze spreekt hem derhalve niet uit: ze zegt dus loeftanza en zou het woord waarschijnlijk na de f afbreken. Astrid snapt niet dat het gaat om de Hanze van de lucht. Dat moeilijke Duits ook.

Overigens waren  de h's in thans en althans oorspronkelijk wel degelijk echte h's: thans is eigenlijk "te hands".