Het zal ergens in 1995 of 1996 zijn geweest, dat ik een ernstige misstap heb gemaakt. Niet letterlijk, gelukkig, want dan had het nog wel eens heel lelijk kunnen aflopen - niet voor niets overlijden er jaarlijks tientallen mannen door een piepklein foutje bij zo'n actie. Maar wel een misstap, en een ondoordachte.
De herinnering aan die kwalijke gebeurtenis heb ik jarenlang succesvol verdrongen, maar nu is het moment aangebroken ermee voor de dag te komen. Dat heeft te maken met een uitstekend postbus 51-spotje.
Het was ver na middernacht, het was nog lekker warm buiten, en ik was op weg van de Bluesnacht in de Oosterpoort naar ons huis in Lewenborg. Het moet dus eind mei zijn geweest, want in die periode werd en wordt de Bluesnacht gehouden. Ter hoogte van de onderdoorgang in de Europabrug, dus daar waar zo vaak een hoge bestelbus tegen de brug rijdt - ik fietste zo mogelijk en bij gunstige wind altijd langs het water - kwam ik tot de conclusie dat mijn blaas te vol was om het helemaal tot de Lichtboei te redden. De Bluesnacht was een van de zeer zeldzame gelegenheden waarbij ik wel eens een paar biertjes dronk, vandaar.
Ik ben daar dus afgestapt en heb een plas gedaan in het Eemskanaal.
Ik ben daar dus afgestapt en heb een plas gedaan in het Eemskanaal!
En niet alleen dat: die plas heb ik gedaan zonder ook maar één van de voorzorgsmaatregelen te nemen die in het spotje worden aanbevolen. Ik huiver als ik denk aan wat er allemaal verkeerd had kunnen gaan, maar ik zal de details daarvan niet trachten te schilderen.
Het spotje, waarmee de Rijksoverheid fatale ongelukken tracht te voorkomen, staat hier:
"Plassen in de gracht, doe het doordacht!"
Die Postbus 51-spotjes zijn trouwens helemaal geweldig. Als je de smaak te pakken hebt, kijk dan ook nog eens naar het filmpje over de oversteekheffing. Daarna niks meer van gehoord, maar er nadert wel weer een bezuinigingsronde!
woensdag 29 februari 2012
dinsdag 28 februari 2012
Wassenaarse toestanden
Tot nu toe dacht ik dat het gewoon een gezellige orgie was geweest, daar in Wassenaar. Dus dan zou burgemeester Hoekema terecht kunnen beweren, dat Wassenaar wordt gezien als "een fatsoenlijke gemeente". Maar lezing van Nu van vanochtend doet mij de schellen van de ogen vallen. Wat blijkt immers? Het ging om een drinkgelach! Nou vraag ik je toch. Een hoop drank en een gezonde portie seks in de wethouderskamer, ok, moet een keer kunnen, maar er dan ook nog eens bij lachen! Nee, voor mij heeft Wassenaar afgedaan.
* update: Shit, ze hebben de fout verbeterd.
** update 2: Ha, Spitsnieuws had 'm nog!
*** update 3: Die ruimte wordt natuurlijk voortaan de gelachkamer genoemd.
* update: Shit, ze hebben de fout verbeterd.
** update 2: Ha, Spitsnieuws had 'm nog!
*** update 3: Die ruimte wordt natuurlijk voortaan de gelachkamer genoemd.
maandag 27 februari 2012
zaterdag 25 februari 2012
Woeste rit
Die webwinkel, waar ik mijn elektronische wapens tegen kattenoverlast koop, heeft natuurlijk ook een nieuwsbrief via e-mail, en die krijg ik nu ook. Dit gaat mij aan de rand van een bankroet brengen: telkens weer zie ik dingen waarvan ik het bestaan tot dusver niet vermoedde, maar waarvan ik me dan ook meteen afvraag of ik wel verder kan leven zonder. Neem nu zo'n smoorspoel met mijn initialen. Geen idee wat het is, wat ik ermee zou kunnen, maar dan meteen ook die onzekerheid: stel dat ik plotseling een smoorspoel nodig heb, zou het dan niet reuze handig zijn om er alvast een paar in huis te hebben?
Het lijkt wel een beetje op zo'n ouderwetse ijzerwarenwinkel, zoals vroeger C.B. Janssen, veel beter bekend als Spiekertiens Janssen, in de Wolweverstraat in Zwolle. Een winkel vol geheimzinnige laadjes met ondoorgrondelijke voorwerpen, en je had de moed niet om iets te vragen aan de stofjassen achter de toonbank. Ik sluit helemaal niet uit dat de webwinkel in kwestie zijn pagina's met opzet een tikkeltje rommelig uitvoert om het Spiekertiens Janssen-sentiment bij de bezoeker los te maken.
Enfin, in een van de nieuwsbrieven van deze week stond weer een Leuk Ding. Een data-tracker! Nooit van gehoord, maar ongetwijfeld onmisbaar. Natuurlijk heb ik 'm besteld, en gisterochtend werd hij door een opgewekte pakketpostdame afgeleverd.
Een data-tracker is een apparaatje, iets groter dan een usb-stick, dat om de haverklap contact maakt met een navigatiesatelliet. Je zet hem dus aan bij een wandeling of fietstocht. Na afloop daarvan zorgt de bijgeleverde software ervoor dat je je route in Google Earth kunt bekijken. Ongetwijfeld zijn er talloze smartphones die hetzelfde kunnen, maar voor mij is dit nieuw, en ik vind die technologie met die navigatiesatellieten fascinerend.
Het installeren van de software had nogal wat voeten in aarde (er zit een driver bij die een COM-poort simuleert op een USB-poort), het ding moest nog opgeladen worden, ik was veel tijd kwijt aan bejaardengym, kortom pas tegen de avond was mijn data-tracker bedrijfsklaar.
Nu gingen wij 's avonds uit eten met kennissen uit Eelde, dus het lag voor de hand dat ik mijn nieuwe aanwinst mee zou nemen. Na thuiskomst onmiddellijk de route bekeken. Zie het plaatje hieronder.
(over een paar dagen haal ik het kaartje weer weg, om niet langdurig allerlei lokatiegegevens prijs te geven)
Je ziet zeker wel wat er gebeurd is. Vlak voor de rotonde besloot ik de weg te verlaten, stuurde mijn Roemeense tank door een greppel, over een stuk bouwland en door het hek van het vliegveld. Vervolgens zette ik mijn weg in een werkelijk kaarsrechte lijn voort over Groningen Airport Eelde (altijd weer oppassen bij het oversteken der landingsbanen!) om vervolgens exact bij mijn gewaardeerde ex-collega J. in de tuin te belanden. Vandaar ben ik doorgereden naar eetcafé de Rooie Kater, met onderweg nog even een pirouette ter hoogte van museum De Buitenplaats.
In het eetcafé heb ik de data-tracker op ons tafeltje gelegd, waar het knipperende blauwe lichtje natuurlijk een aanzienlijke bijdrage leverde aan de sfeer. Voor de route naar huis heb ik toch maar voor het gebruikelijke asfalt gekozen.
Het meest opzienbarend vind ik wel, dat we gedurende deze rit van in totaal dik tien kilometer een hoogteverschil van meer dan duizend meter hebben overwonnen! Ik hoop dat de meting van de afgelegde afstand wat betrouwbaarder is.
Het lijkt wel een beetje op zo'n ouderwetse ijzerwarenwinkel, zoals vroeger C.B. Janssen, veel beter bekend als Spiekertiens Janssen, in de Wolweverstraat in Zwolle. Een winkel vol geheimzinnige laadjes met ondoorgrondelijke voorwerpen, en je had de moed niet om iets te vragen aan de stofjassen achter de toonbank. Ik sluit helemaal niet uit dat de webwinkel in kwestie zijn pagina's met opzet een tikkeltje rommelig uitvoert om het Spiekertiens Janssen-sentiment bij de bezoeker los te maken.
Enfin, in een van de nieuwsbrieven van deze week stond weer een Leuk Ding. Een data-tracker! Nooit van gehoord, maar ongetwijfeld onmisbaar. Natuurlijk heb ik 'm besteld, en gisterochtend werd hij door een opgewekte pakketpostdame afgeleverd.
Een data-tracker is een apparaatje, iets groter dan een usb-stick, dat om de haverklap contact maakt met een navigatiesatelliet. Je zet hem dus aan bij een wandeling of fietstocht. Na afloop daarvan zorgt de bijgeleverde software ervoor dat je je route in Google Earth kunt bekijken. Ongetwijfeld zijn er talloze smartphones die hetzelfde kunnen, maar voor mij is dit nieuw, en ik vind die technologie met die navigatiesatellieten fascinerend.
Het installeren van de software had nogal wat voeten in aarde (er zit een driver bij die een COM-poort simuleert op een USB-poort), het ding moest nog opgeladen worden, ik was veel tijd kwijt aan bejaardengym, kortom pas tegen de avond was mijn data-tracker bedrijfsklaar.
Nu gingen wij 's avonds uit eten met kennissen uit Eelde, dus het lag voor de hand dat ik mijn nieuwe aanwinst mee zou nemen. Na thuiskomst onmiddellijk de route bekeken. Zie het plaatje hieronder.
(over een paar dagen haal ik het kaartje weer weg, om niet langdurig allerlei lokatiegegevens prijs te geven)
Je ziet zeker wel wat er gebeurd is. Vlak voor de rotonde besloot ik de weg te verlaten, stuurde mijn Roemeense tank door een greppel, over een stuk bouwland en door het hek van het vliegveld. Vervolgens zette ik mijn weg in een werkelijk kaarsrechte lijn voort over Groningen Airport Eelde (altijd weer oppassen bij het oversteken der landingsbanen!) om vervolgens exact bij mijn gewaardeerde ex-collega J. in de tuin te belanden. Vandaar ben ik doorgereden naar eetcafé de Rooie Kater, met onderweg nog even een pirouette ter hoogte van museum De Buitenplaats.
In het eetcafé heb ik de data-tracker op ons tafeltje gelegd, waar het knipperende blauwe lichtje natuurlijk een aanzienlijke bijdrage leverde aan de sfeer. Voor de route naar huis heb ik toch maar voor het gebruikelijke asfalt gekozen.
Het meest opzienbarend vind ik wel, dat we gedurende deze rit van in totaal dik tien kilometer een hoogteverschil van meer dan duizend meter hebben overwonnen! Ik hoop dat de meting van de afgelegde afstand wat betrouwbaarder is.
woensdag 22 februari 2012
Etymologisch raadsel opgelost
Zelfs in het verre Japan overheerst een gevoel van opluchting, zo werd mij gemeld. Er is nu een eind gekomen aan een langdurige periode van martelende onzekerheid. Een vraagstuk, slechts vergelijkbaar met dat van de 'missing link' in de paleontologie, is opgelost. Het was bij mijn weten het allereerste taalkundige onderwerp dat bij P&W aan de orde kwam. Er is een aanvaardbare verklaring gevonden voor de etymologie van het woord fiets!
Theorieën, of zo u wilt theorettes, waren er genoeg. Zo zou het woord bijvoorbeeld afgeleid kunnen zijn van de naam van een fietsenmaker, Viets geheten. Zou mooi zijn, maar helaas was het woord fiets al lang gangbaar toen de goede man zich op het rijwielherstellen wierp.
Volgens anderen zou fiets zijn voortgekomen uit het haastig uitspreken van het woord 'velocipède'. Mwah, dan moet je wel een Balkenendiaanse slordigheid van spreken veronderstellen bij grote delen van de bevolking (Balkenende heeft er wel school mee gemaakt in het CDA, De Jager had het gisteren nog over de 'intersjonale gemeenschap'). Aannemelijker is dan nog dat het gaat om een afgesleten vorm van 'vitesse', want zo'n fiets ging natuurlijk heel wat sneller dan de voetganger en de trekschuit, ook al voordat de firma Shimano met die voortreffelijke derailleurs op de markt kwam.
Het zou volgens sommigen een onomatopee kunnen zijn, een klanknabootsing dus. Ik vermoed dat deze gedachte is opgekomen bij iemand die wel eens een wielrencriterium heeft bijgewoond. Maar het zijn niet de fietsen, die het 'fiets, fiets'-geluid maken, het zijn de renners, die hun neus schoonblazen. En het woord fiets is waarschijnlijk ouder dan dit soort wielrennerij.
Volgens de laatste inzichten, afkomstig van enkele gerenommeerde Vlaamse taalkundigen, zou de fiets eigenlijk beschouwd moeten worden als een soort reservepaard, een Vize-Pferd dus in het Duits. Dat voorvoegsel Vize kennen wij tegenwoordig vooral in de aanduiding Vize-Weltmeister, waarmee verslaggevers tot vervelens toe het Duitse voetbalelftal aanduidden. Dat door Nederlandse grensstreekbewoners onbegrepen Vize zou ons stalen ros dan tot 'fiets' gemaakt hebben.
Si non è vero, è ben trovato, zoals mijn oude leraar Nederlands op de kweekschool placht te zeggen, als we weer eens een woeste ad-hoc taaltheorie ontvouwden. Mij staat alvast die overgang van stemhebbend naar stemloos niet aan, zoiets gebeurt niet zomaar, maar vooruit, totdat er iets beters is bedacht wil ik het hier wel op houden.
Binnenkort op deze plaats: Ome Futs' voetbalhoekje en ook een stukje over nomofobie.
Theorieën, of zo u wilt theorettes, waren er genoeg. Zo zou het woord bijvoorbeeld afgeleid kunnen zijn van de naam van een fietsenmaker, Viets geheten. Zou mooi zijn, maar helaas was het woord fiets al lang gangbaar toen de goede man zich op het rijwielherstellen wierp.
Volgens anderen zou fiets zijn voortgekomen uit het haastig uitspreken van het woord 'velocipède'. Mwah, dan moet je wel een Balkenendiaanse slordigheid van spreken veronderstellen bij grote delen van de bevolking (Balkenende heeft er wel school mee gemaakt in het CDA, De Jager had het gisteren nog over de 'intersjonale gemeenschap'). Aannemelijker is dan nog dat het gaat om een afgesleten vorm van 'vitesse', want zo'n fiets ging natuurlijk heel wat sneller dan de voetganger en de trekschuit, ook al voordat de firma Shimano met die voortreffelijke derailleurs op de markt kwam.
Het zou volgens sommigen een onomatopee kunnen zijn, een klanknabootsing dus. Ik vermoed dat deze gedachte is opgekomen bij iemand die wel eens een wielrencriterium heeft bijgewoond. Maar het zijn niet de fietsen, die het 'fiets, fiets'-geluid maken, het zijn de renners, die hun neus schoonblazen. En het woord fiets is waarschijnlijk ouder dan dit soort wielrennerij.
Volgens de laatste inzichten, afkomstig van enkele gerenommeerde Vlaamse taalkundigen, zou de fiets eigenlijk beschouwd moeten worden als een soort reservepaard, een Vize-Pferd dus in het Duits. Dat voorvoegsel Vize kennen wij tegenwoordig vooral in de aanduiding Vize-Weltmeister, waarmee verslaggevers tot vervelens toe het Duitse voetbalelftal aanduidden. Dat door Nederlandse grensstreekbewoners onbegrepen Vize zou ons stalen ros dan tot 'fiets' gemaakt hebben.
Si non è vero, è ben trovato, zoals mijn oude leraar Nederlands op de kweekschool placht te zeggen, als we weer eens een woeste ad-hoc taaltheorie ontvouwden. Mij staat alvast die overgang van stemhebbend naar stemloos niet aan, zoiets gebeurt niet zomaar, maar vooruit, totdat er iets beters is bedacht wil ik het hier wel op houden.
Binnenkort op deze plaats: Ome Futs' voetbalhoekje en ook een stukje over nomofobie.
dinsdag 21 februari 2012
Enge dromen
De laatste week ben ik 's nachts een paar keer geteisterd door vreemde en nare onderwijsdromen.
1. Ik ben op schoolreisje, samen met mijn collega G., die in werkelijkheid nog eerder dan ik het onderwijs heeft verlaten. Overigens zit hij in mijn droom op een stuk boomstam snoepjes doormidden te snijden. Dat is nog tot daar aan toe, maar ik merk dat ik ál mijn vijftig leerlingen kwijt ben. Vijftig! Allemaal kwijt!
2. Mijn leerling M. de R. moet een CITO-toets inhalen. Om onduidelijke redenen gebeurt dit op de eerste verdieping van het kantoorgebouw van een dierentuin. In dat gebouw ontstaat vervolgens brand.
Van beide dromen is mij de eventuele afloop niet bijgebleven.
Ik houd mij aanbevolen voor deskundige duiding van een en ander.
1. Ik ben op schoolreisje, samen met mijn collega G., die in werkelijkheid nog eerder dan ik het onderwijs heeft verlaten. Overigens zit hij in mijn droom op een stuk boomstam snoepjes doormidden te snijden. Dat is nog tot daar aan toe, maar ik merk dat ik ál mijn vijftig leerlingen kwijt ben. Vijftig! Allemaal kwijt!
2. Mijn leerling M. de R. moet een CITO-toets inhalen. Om onduidelijke redenen gebeurt dit op de eerste verdieping van het kantoorgebouw van een dierentuin. In dat gebouw ontstaat vervolgens brand.
Van beide dromen is mij de eventuele afloop niet bijgebleven.
Ik houd mij aanbevolen voor deskundige duiding van een en ander.
maandag 20 februari 2012
Update spraakmakend
De reactie van "Onze Taal" op mijn vraag over de klemtoon bij het woord 'spraakmakend' luidt als volgt:
Geachte heer,
Hartelijk dank voor uw e-mail van dinsdag over 'spraakmakend'.
Van Dale geeft als klemtoon 'spraakmákend', maar voegt daaraan toe: 'bij attributief gebruik is 'spraak' beklemtoond'. Dus als 'spraakmakend' als bijvoeglijk naamwoord direct voor het woord staat waar het bij hoort, heeft 'spraak' de klemtoon: 'de spráákmakende gemeente', tegenover 'Het programma was spraakmákend.'
Dit verschijnsel doet zich vaak voor: 'Dat verschijnsel is algeméén', 'Welke deelnemer is onbekénd', maar 'Dat álgemene verschijnsel' en 'Welke ónbekende deelnemer.' In woordgroepen bestaande uit een samengesteld bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord verschuift de klemtoon vaak naar links. Waaróm dit precies gebeurt, is onduidelijk, maar u kunt er meer over lezen in het fonologische handboek 'Fonologie' van Jan Kooij e.a.
(einde citaat)
Mooi. Het zijn dus inderdaad spráákmakende gebeurtenissen.
Geachte heer,
Hartelijk dank voor uw e-mail van dinsdag over 'spraakmakend'.
Van Dale geeft als klemtoon 'spraakmákend', maar voegt daaraan toe: 'bij attributief gebruik is 'spraak' beklemtoond'. Dus als 'spraakmakend' als bijvoeglijk naamwoord direct voor het woord staat waar het bij hoort, heeft 'spraak' de klemtoon: 'de spráákmakende gemeente', tegenover 'Het programma was spraakmákend.'
Dit verschijnsel doet zich vaak voor: 'Dat verschijnsel is algeméén', 'Welke deelnemer is onbekénd', maar 'Dat álgemene verschijnsel' en 'Welke ónbekende deelnemer.' In woordgroepen bestaande uit een samengesteld bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord verschuift de klemtoon vaak naar links. Waaróm dit precies gebeurt, is onduidelijk, maar u kunt er meer over lezen in het fonologische handboek 'Fonologie' van Jan Kooij e.a.
(einde citaat)
Mooi. Het zijn dus inderdaad spráákmakende gebeurtenissen.
zondag 19 februari 2012
High-tech warfare
Het is oorlog tussen mij en die vieze stinkende vogeljagende buurtkatten, die onze tuin zien als een altijd toegankelijke kattenbak. Daarom heb ik mij bewapend met een ding dat voor dieren nare geluiden geeft, als de bewegingsmelder wordt geactiveerd. Er zit een zonnecelletje op, zodat ik niet steeds om nieuwe batterijen hoef te denken. In principe ben ik bereid tot maximaal drie van deze dingen te gaan, hoewel het mij dwars zit dat ik een hoop geld moet betalen om mij te verdedigen tegen andermans asociale opvatting van het houden van huisdieren.
Er bestaat ook een variant van met een watersproeier erop. Het nadeel daarvan is dat je permanent een tuinslang hebt liggen, maar als het hieronder afgebeelde apparaat niet helpt, sluit ik verdere escalatie zeker niet uit. Er bestaan ook dove katten, maar er zijn volgens mij geen waterliefhebbers onder.
Er bestaat ook een variant van met een watersproeier erop. Het nadeel daarvan is dat je permanent een tuinslang hebt liggen, maar als het hieronder afgebeelde apparaat niet helpt, sluit ik verdere escalatie zeker niet uit. Er bestaan ook dove katten, maar er zijn volgens mij geen waterliefhebbers onder.
vrijdag 17 februari 2012
Vette vis
Voor mijn volgens de experts zo gezonde wekelijkse portie vette vis ben ik aangewezen op sardientjes, dit in verband met eerder al beschreven huiselijke omstandigheden. Ik houd een voorraad aan van drie blikjes en die koop ik voor 49 cent per blikje bij de Aldi, en anderen met mij. Tot zover niks aan de hand: alle visresten zorgvuldig verwijderen voordat mijn beminde thuiskomt, en geen haan die er naar kraait. Maar deze week moest ik een ernstige schok ondergaan. Het in zijn eenvoud zo prachtige blikje, dat de Aldi al sinds jaar en dag in het assortiment heeft, merk Ocean Steamer (kan het mooier?), blijkt vervangen door een lelijk kakelbont exemplaar, merk Deepblue (zouden er mensen zijn die beroepshalve romantische sardineblikjesmerken verzinnen?). Een smaaktest leverde geen noemenswaardige verschillen op, al zijn de Ocean Steamers wel wat grateriger. Maar als decoratief element in de levensmiddelenvoorraad vind ik het een grote achteruitgang!
donderdag 16 februari 2012
Langs de deuren
Deze week heb ik mijn eerste wankele schreden gezet op het pad van het vrijwilligerswerk. En wel door te collecteren voor Amnesty International. Allemachtig, wat zijn er in deze buurt veel huizen waar niet eens een werkende bel te vinden is! Dat is natuurlijk om al die lastige collectanten weg te houden.
Ik geloof eigenlijk dat dit niet zozeer "mijn ding" is, om het maar eens eigentijds te formuleren. Afgezien van die belloze en soms ook voordeurloze huizen nog: ik kan er bijzonder slecht tegen als mensen botweg "nee" zeggen. Ik hoor dan vriendelijk glimlachend afscheid te nemen, maar ik heb sterk de neiging om eens even een flinke trap tegen zo'n deur of tegen de neezegger te geven. Dat zou de reputatie van Amnesty niet ten goede komen, dus ik denk dat het beter is het bij een eenmalig experiment te laten.
Overigens woont geen van mijn lezers in "mijn" wijk. En misschien hebben jullie wel helemaal geen collectant getroffen. Geen probleem: sms 'amnesty' naar 4333 en je doneert 2 euro. Vaker mag ook, en je krijgt een bedank-sms-je.
Ik geloof eigenlijk dat dit niet zozeer "mijn ding" is, om het maar eens eigentijds te formuleren. Afgezien van die belloze en soms ook voordeurloze huizen nog: ik kan er bijzonder slecht tegen als mensen botweg "nee" zeggen. Ik hoor dan vriendelijk glimlachend afscheid te nemen, maar ik heb sterk de neiging om eens even een flinke trap tegen zo'n deur of tegen de neezegger te geven. Dat zou de reputatie van Amnesty niet ten goede komen, dus ik denk dat het beter is het bij een eenmalig experiment te laten.
Overigens woont geen van mijn lezers in "mijn" wijk. En misschien hebben jullie wel helemaal geen collectant getroffen. Geen probleem: sms 'amnesty' naar 4333 en je doneert 2 euro. Vaker mag ook, en je krijgt een bedank-sms-je.
dinsdag 14 februari 2012
Overigens
Overigens heb ik jaren gedacht dat Bon Jovi een toetje was (tot woede van mijn toenmalige leerling Nina). Het klinkt ook als een toetje, de naam dan. Van de muziek weet ik het niet.
Opzien baren
Slechts zeer zelden word ik gekweld door twijfel aan mijn eigen gelijk in taalkundige kwesties. Nu is dat wel het geval en ik wil mijn lezers daar graag deelgenoot van maken - van de twijfel, niet zozeer van de kwelling. Het gaat om het woord spraakmakend. Dit woord heeft het laatste decennium een enorme carrière gemaakt: er gaat geen nieuwsuitzending of praatprogramma voorbij of er wordt wel gerefereerd aan een of andere spraakmakende gebeurtenis. Dat past natuurlijk ook in dit tijdsgewricht, waarin men onbekommerd van de ene naar de andere hype springt.
Wat is het nou: spraakmákend of spráákmakend? Ha, ik zie met vreugde dat de spellingcorrector van blogger de eerste versie afkeurt, en ik ben het daar mee eens. Volgens mij is het namelijk inderdaad spráákmakend. Maar waarom zegt iedereen, inclusief Rik van de Westelaken in het journaal van 12 uur zojuist, dan spraakmákend?
Ik heb maar eens wat woordenboeken uit de kast getrokken. Het resultaat viel me niet mee: behalve de Koenen hebben ze allemaal de klemtoon op de tweede lettergreep liggen. Al die woordenboeken komen trouwens met hetzelfde voorbeeld: 'de spraakmakende gemeente'. Maar daarmee wordt bedoeld dat het volk de taal maakt, of zoiets, en aan die flauwekul kunnen we natuurlijk niet beginnen. In de betekenis waarin het tegenwoordig wordt gebruikt staat het in geen van die woordenboeken vermeld.
De ANS, de Algemene Nederlandse Spraakkunst, richtsnoer en grondslag van mijn bestaan, steun en toeverlaat bij taalkundige dilemma's, de bijbel van de taalbeschouwer, de ANS zegt helemaal niks over spraakmakend.
Internet dan. Een enkele site geeft aan dat de klemtoon op de voor mij verkeerde plaats moet liggen, maar de vertrouwde pagina's van het genootschap "Onze Taal" leveren geen argumenten voor het een of het ander.
Dan grijp je dus maar naar analogieën. 'De aardappeltélende akkerbouwer"? Dat dacht ik toch niet. Maar waarom is het dan wel de 'opzienbárende gebeurtenis' en niet de òpzienbarende? Heeft het misschien iets te maken met de slapte van het tegenwoordig deelwoord dat het tweede deel van de samenstelling is? Wil ik spráákmakend zeggen omdat maken zo'n suf woord is?
Ik doe een beroep op mijn lezers. Wie hebben gelijk, Koenen, blogger en ik of al die anderen? Wel graag met argumenten. Ik zal binnenkort even een mailtje naar 'Onze Taal' sturen om erachter te komen wat hun visie is op het probleem.
Wat is het nou: spraakmákend of spráákmakend? Ha, ik zie met vreugde dat de spellingcorrector van blogger de eerste versie afkeurt, en ik ben het daar mee eens. Volgens mij is het namelijk inderdaad spráákmakend. Maar waarom zegt iedereen, inclusief Rik van de Westelaken in het journaal van 12 uur zojuist, dan spraakmákend?
Ik heb maar eens wat woordenboeken uit de kast getrokken. Het resultaat viel me niet mee: behalve de Koenen hebben ze allemaal de klemtoon op de tweede lettergreep liggen. Al die woordenboeken komen trouwens met hetzelfde voorbeeld: 'de spraakmakende gemeente'. Maar daarmee wordt bedoeld dat het volk de taal maakt, of zoiets, en aan die flauwekul kunnen we natuurlijk niet beginnen. In de betekenis waarin het tegenwoordig wordt gebruikt staat het in geen van die woordenboeken vermeld.
De ANS, de Algemene Nederlandse Spraakkunst, richtsnoer en grondslag van mijn bestaan, steun en toeverlaat bij taalkundige dilemma's, de bijbel van de taalbeschouwer, de ANS zegt helemaal niks over spraakmakend.
Internet dan. Een enkele site geeft aan dat de klemtoon op de voor mij verkeerde plaats moet liggen, maar de vertrouwde pagina's van het genootschap "Onze Taal" leveren geen argumenten voor het een of het ander.
Dan grijp je dus maar naar analogieën. 'De aardappeltélende akkerbouwer"? Dat dacht ik toch niet. Maar waarom is het dan wel de 'opzienbárende gebeurtenis' en niet de òpzienbarende? Heeft het misschien iets te maken met de slapte van het tegenwoordig deelwoord dat het tweede deel van de samenstelling is? Wil ik spráákmakend zeggen omdat maken zo'n suf woord is?
Ik doe een beroep op mijn lezers. Wie hebben gelijk, Koenen, blogger en ik of al die anderen? Wel graag met argumenten. Ik zal binnenkort even een mailtje naar 'Onze Taal' sturen om erachter te komen wat hun visie is op het probleem.
vrijdag 10 februari 2012
Bleekneus
Een van de tuinkabouters, die ik als smaakvol afscheidsgeschenk van mijn dierbare collega's bij het CIO kreeg, is kennelijk niet geheel UV-bestendig.
Netwerk
Sinds ik onlangs gewag maakte van het succesvol plaatsen van een nieuwe router word ik voortdurend lastig gevallen met vragen over mijn netwerk: hoe dat nou allemaal in elkaar zit, wat voor spullen erin zitten en ga zo maar door. Dus gisteravond zeer laat heb ik maar eens een trial-versie van zo'n diagramprogramma opgehaald en er met de Franse slag een schemaatje van gemaakt. Ziehier.
(Natuurlijk weet ik wel dat het niemand ook maar ene bal interesseert hoe mijn netwerk in elkaar zit. Maar ik vind het zelf zo leuk.....)
(Natuurlijk weet ik wel dat het niemand ook maar ene bal interesseert hoe mijn netwerk in elkaar zit. Maar ik vind het zelf zo leuk.....)
woensdag 8 februari 2012
Scharrig minkeltje
Alles bij elkaar moet ik in mijn leven vele honderden, zo niet enige duizenden uren voorgelezen hebben. Als je de uren per luisteraar telt zijn het er zelfs tienduizenden. Ga maar na: 28 jaar onderwijs, 40 schoolweken per jaar, minstens drie kwartier per week, en klassen van gemiddeld 28 leerlingen. Daar komt dan nog het voorlezen aan mijn eigen kinderen bij, en het voorlezen aan kinderen van vrienden en kennissen. Prachtig werk: de kinderen hangen aan je lippen, je kunt een speld horen vallen, ze willen ook dat je doorleest als de bel aan het eind van de schooldag is gegaan. En dan de diepe voldoening als de kinderen het voorgelezen boek ook nog een keertje zèlf willen lezen.
Lang niet elk boek is geschikt om voor te lezen, in elk geval niet voor mij. Jan Terlouw bijvoorbeeld, best aardige en zeer politiek correcte kinderboeken - maar het voorlezen ervan was een moeizame geschiedenis. Ik heb er nooit precies de vinger op kunnen leggen waar hem dat in zat, maar sommige boeken zijn voorlezend niet om door te komen; Bob Evers, brrrr, ik had wel eens een klas met veel jongens die dat graag wilden, maar ik heb er nooit eentje van afgemaakt, van die boeken, bedoel ik.
Favorieten thuis waren onder andere 'De muis zoekt een huis' ("Mojs, mojs", riep de eenjarige R. dan enthousiast), 'Albin helpt een handje' (over een jongetje dat volwassenen helpt met oversteken, in een kritieke situatie het verkeer even regelt en dat soort dingen) en natuurlijk het tragische, maar gelukkig goed aflopende 'Het vogeltje dat te ver vloog'. Van die boeken kende ik de tekst wel ongeveer uit m'n hoofd.
Op school heb ik veel boeken van Tonke Dragt voorgelezen. Natuurlijk 'De Zevensprong', dat niet alleen ruime identificatiemogelijkheden aan de leerlingen bood, maar ook de voorlezende onderwijzer de mogelijkheid gaf zich in te beelden dat hij eigenlijk Frans de Rode was, de leerkracht van de klas uit het boek. En de Tiuri-reeks van dezelfde schrijfster: 'Brief aan de Koning' en 'Geheimen van het wilde woud', avontuurlijke boeken die in de riddertijd spelen. Thea Beckman: 'Kruistocht in spijkerbroek', zelf vond ik het een beetje gekunsteld, maar de kinderen waren er dol op.
En natuurlijk ook het onvoorstelbaar griezelige 'De meester van de Zwarte Molen' (in de wandeling naar de hoofdpersoon Krabat genoemd) van O. Preussler, een boek dat zo eng was dat kinderen soms hun handen voor hun oren hielden omdat ze niet verder durfden te luisteren.
Voor korte verhalen was 'Heksen en zo' van Annie M.G. Schmidt zeer geschikt. Bijvoorbeeld het verhaal over de gewone jongen, die met behulp van een groen krijtje een bijzonder gevaarlijke draak onschadelijk maakt. Die draak hield een prinses gevangen en als ze eenmaal vrij is zegt de koning: 'Nu mag je met haar trouwen, dat begrijp je zeker wel'. Waarop het jongetje de onsterfelijke woorden spreekt: 'Eerst zien'.
Maar het allerliefst las ik Roald Dahl voor. 'Mathilda' bijvoorbeeld, over een meisje met akelige ouders (haar vader draait beroepshalve de kilometertellers van auto's terug) dat over magische krachten beschikt, waarvan ze onder andere gebruik maakt om het tyrannieke vrouwelijke schoolhoofd de Bulstronk te grazen te nemen. En 'Gruwelijke Rijmen', een ik zal maar zeggen eigentijdse benadering van bekende sprookjes.
Het vaakst en het liefst heb ik Dahls 'GVR' voorgelezen. De Grote Vriendelijke Reus is nogal sterk in het verhaspelen van taal. Daaraan danken wij vondsten zoals Smeergore Snoskommers, en het Scharrige Minkeltje uit de titel van dit blogje. Het is doorspekt met taalgrapjes en de vertaalster heeft een geweldige prestatie geleverd. Hier kreeg ook de voorlezer dikwijls de slappe lach. Ik kan dit boek met kracht aanbevelen aan een ieder, die het nog niet gelezen heeft, zowel aan kinderen als aan grote mensen.
De allermooiste voorgelezen zin komt echter uit Dahls Gruwelijke Rijmen, om precies te zijn uit zijn bewerking van Roodkapje:
(Toen) trok het meisje in een wipje
Een revolver uit haar slipje.
Lang niet elk boek is geschikt om voor te lezen, in elk geval niet voor mij. Jan Terlouw bijvoorbeeld, best aardige en zeer politiek correcte kinderboeken - maar het voorlezen ervan was een moeizame geschiedenis. Ik heb er nooit precies de vinger op kunnen leggen waar hem dat in zat, maar sommige boeken zijn voorlezend niet om door te komen; Bob Evers, brrrr, ik had wel eens een klas met veel jongens die dat graag wilden, maar ik heb er nooit eentje van afgemaakt, van die boeken, bedoel ik.
Favorieten thuis waren onder andere 'De muis zoekt een huis' ("Mojs, mojs", riep de eenjarige R. dan enthousiast), 'Albin helpt een handje' (over een jongetje dat volwassenen helpt met oversteken, in een kritieke situatie het verkeer even regelt en dat soort dingen) en natuurlijk het tragische, maar gelukkig goed aflopende 'Het vogeltje dat te ver vloog'. Van die boeken kende ik de tekst wel ongeveer uit m'n hoofd.
Op school heb ik veel boeken van Tonke Dragt voorgelezen. Natuurlijk 'De Zevensprong', dat niet alleen ruime identificatiemogelijkheden aan de leerlingen bood, maar ook de voorlezende onderwijzer de mogelijkheid gaf zich in te beelden dat hij eigenlijk Frans de Rode was, de leerkracht van de klas uit het boek. En de Tiuri-reeks van dezelfde schrijfster: 'Brief aan de Koning' en 'Geheimen van het wilde woud', avontuurlijke boeken die in de riddertijd spelen. Thea Beckman: 'Kruistocht in spijkerbroek', zelf vond ik het een beetje gekunsteld, maar de kinderen waren er dol op.
En natuurlijk ook het onvoorstelbaar griezelige 'De meester van de Zwarte Molen' (in de wandeling naar de hoofdpersoon Krabat genoemd) van O. Preussler, een boek dat zo eng was dat kinderen soms hun handen voor hun oren hielden omdat ze niet verder durfden te luisteren.
Voor korte verhalen was 'Heksen en zo' van Annie M.G. Schmidt zeer geschikt. Bijvoorbeeld het verhaal over de gewone jongen, die met behulp van een groen krijtje een bijzonder gevaarlijke draak onschadelijk maakt. Die draak hield een prinses gevangen en als ze eenmaal vrij is zegt de koning: 'Nu mag je met haar trouwen, dat begrijp je zeker wel'. Waarop het jongetje de onsterfelijke woorden spreekt: 'Eerst zien'.
Maar het allerliefst las ik Roald Dahl voor. 'Mathilda' bijvoorbeeld, over een meisje met akelige ouders (haar vader draait beroepshalve de kilometertellers van auto's terug) dat over magische krachten beschikt, waarvan ze onder andere gebruik maakt om het tyrannieke vrouwelijke schoolhoofd de Bulstronk te grazen te nemen. En 'Gruwelijke Rijmen', een ik zal maar zeggen eigentijdse benadering van bekende sprookjes.
Het vaakst en het liefst heb ik Dahls 'GVR' voorgelezen. De Grote Vriendelijke Reus is nogal sterk in het verhaspelen van taal. Daaraan danken wij vondsten zoals Smeergore Snoskommers, en het Scharrige Minkeltje uit de titel van dit blogje. Het is doorspekt met taalgrapjes en de vertaalster heeft een geweldige prestatie geleverd. Hier kreeg ook de voorlezer dikwijls de slappe lach. Ik kan dit boek met kracht aanbevelen aan een ieder, die het nog niet gelezen heeft, zowel aan kinderen als aan grote mensen.
De allermooiste voorgelezen zin komt echter uit Dahls Gruwelijke Rijmen, om precies te zijn uit zijn bewerking van Roodkapje:
(Toen) trok het meisje in een wipje
Een revolver uit haar slipje.
Abonneren op:
Posts (Atom)







