maandag 29 september 2014

De Robin Hood der Noordelijke Zeeén 2: de Victualiënbroeders

Over de jeugd van Klaus Störtebeker is niets bekend. We weten niet eens precies waar hij vandaan kwam; de Nederlandse Wikipedia vermeldt weliswaar als mogelijke geboorteplaats Termunten, en ook dat het mogelijk om een Friese of Groningse weesjongen zou gaan, maar de Duitse havenplaats Wismar in de voormalige DDR claimt het geboortehuis van Störtebeker en voegt er ook meteen een geboortejaar aan toe: 1368. Ziehier de plaquette op het pand.




Waarschijnlijk is Störtebeker een bijnaam. Volgens het verhaal heeft hij die te danken aan het feit dat hij een enorme beker bier in één teug naar binnen kon gieten. In dat licht bezien is het ook zeer passend dat er een biermerk naar hem is genoemd. Een verwant heeft een flesje daarvan voor mij persoonlijk uit Noord-Duitsland geïmporteerd. Het bier wordt gebrouwen in Stralsund, ook weer zo'n havenstad aan de Oostzee, en een voormalige Hanzestad, wat dan wel weer wat cynische kantjes heeft - ik kom daarop nog terug. Enfin, dit is het bier:




Ik ben voornemens dit biertje te consumeren op 20 oktober aanstaande, als het precies 613 jaar geleden is dat Störtebeker op tragische wijze om het leven kwam in Hamburg. Klaus zou dit op prijs gesteld hebben, dat weet ik zeker, helemaal als ik het op de aanbevolen temperatuur van 10 graden nuttig. Misschien moet ik 20 oktober ook wel tot Störtebekerdag uitroepen.

Echt prominent in de geschiedschrijving wordt Störtebeker pas in zijn rol als Victualiënbroeder (vreemd genoeg heet dat in het Duits Vitalienbruder, het is mij een raadsel wat er daar met het gedeelte ctu is gebeurd). Dit hangt samen met een belegering van Stockholm door de Denen, die toen het grootste deel van Zweden veroverd hadden. De benarde stad had een groot tekort aan levensmiddelen, victualiën dus, en Störtebeker en zijn mannen voorzagen daarin. Hij legde er op zijn beurt de hand op door het overvallen van Deense (gerechtigheid!) en Lübeckse (nou ja) handelsschepen.

Klaus moet gaandeweg de smaak van het kapen te pakken hebben gekregen, want op den duur begon hij voor zichzelf. Naar verluidt kreeg ieder lid van de bemanning een gelijk deel van de opbrengst en daarom werden deze zeerovers ook wel Liekedeelers genoemd, zij die gelijkelijk verdelen. In het in een eerder blogje al genoemde Marienhafe bevinden zich een restaurant en een bejaardenhuis met de naam Liekedeeler .
Voor Störtebeker zelf zou een verblijf in een bejaardenhuis nooit weggelegd zijn, maar goed, dat geldt binnenkort ook voor de meeste Nederlanders.

Wordt vervolgd.

dinsdag 23 september 2014

Afkeer

Aan introspectie doe ik niet veel, dat leidt maar tot improductief getwijfel. Toch vraag ik mij wel eens af of mijn diepgewortelde afkeer van Diederick Samsom misschien obsessieve proporties heeft aangenomen. Maar dan lees ik weer zo'n voortreffelijk stuk als dit en dan weet ik weer: ik ben niet alleen!


Tweet


Helemaal mee eens, met deze tweet van Paul Ulenbelt naar aanleiding van Nieuwsuur van gisteren.

Professionele kennis overboord. Onderbuik van dorpsondersteuner bepaalt recht op zorg. Misdadige uitkomst van PvdA/VVD politiek.

(In deze onthutsende uitzending wordt een beeld gegeven van de jeugdzorg in het dorp Gemert, waar de zorg al enorm dicht bij de mensen gebracht is. Drie amateurs (een HBO-docent, een activiteitenbegeleidster en een gemeente-ambtenaar met oranje haar) bepalen daar de toegang tot de jeugdzorg. De activiteitenbegeleidster verklaart dat ze "de mensen in hun kracht gaat zetten" -braak-, dat de zorg inmiddels wel helemaal "uitgekanalaliseerd" is, een fantastisch neologisme waarvan ik absoluut niet begrijp wat het betekent, en dat er dan wel geen protocollen zijn, maar dat ze met haar "onderbuikgevoel"  prima beslissingen kan nemen. Een voorbode van de volledige ineenstorting van de verzorgingsstaat, die op handen is. Inwoners van Gemert, als het nog kan, verhuis!)

zondag 21 september 2014

De Robin Hood der Noordelijke Zeeën 1: Marienhafe

Zeer onlangs waren wij in Marienhafe, een vriendelijk plaatsje in Ostfriesland, ten noorden van Emden. Ik aarzel niet Marienhafe te betitelen als de parel van het Brookmerland en ik schat zo dat het plaatselijke Fremdenverkehrsamt dat helemaal met mij eens is.



Het eerste dat je ter plaatse opvalt is de merkwaardige kerktoren. Die maakt een nogal afgeknotte indruk.



Die indruk klopt. Oorspronkelijk was de toren inderdaad veel hoger, een meter of tachtig wel. Met die hoogte fungeerde hij ook als baken voor zeevarenden; vroeger was Marienhafe inderdaad een haven, de plaats lag dus aan zee, maar die zee is door achtereenvolgende landaanwinningen steeds verder weg komen te liggen - op dezelfde manier dus als ooit Finsterwolde aan zee heeft gelegen. Een baken op enige tientallen kilometers van de zee is natuurlijk niet erg functioneel, dus op zeker moment hebben de Marienhafers het bovenste stuk afgebroken, want dat scheelde weer in het onderhoud.

Onze tocht naar Marienhafe had het karakter van een bedevaart. Die hadden we eigenlijk al een jaar geleden willen afleggen, maar daar kwam een ongelukkig gebroken enkel tussen. Het ware doel van de die pelgrimage was het standbeeld aan de voet van de kerk, het Klaus Störtebeker-Denkmal. Een beeld van de Robin Hood der Noordelijke Zeeën, die stal van de rijken en schonk aan de armen; net zoiets als Samsom en Rutte dus, maar dan precies andersom.


Wordt vervolgd.


woensdag 17 september 2014

Prinsjesdag

Dat minister Bussemaker met een blauwe UFO op haar hoofd verscheen, zegt helaas veel over de realiteitszin van dit kabinet.

maandag 15 september 2014

Favo

Ik ben opgegroeid in een stabiel gezin, in een landelijke omgeving aan de rand van een kalme provinciestad en in het rustige besef dat de klemtoon in het woord 'favoriete' op de voorlaatste lettergreep valt. Een willekeurig voorbeeldzinnetje: 'PEC Zwolle is mijn favoriéte voetbalclub'.

De laatste maanden wankelt mijn wereldbeeld, want ik hoor 'favoriete' steeds vaker uitspreken met de klemtoon op de eerste lettergreep; in reclamespotjes en ook uit de mond van de merkwaardige nieuwslezeres Dionne Stax, aan wier eigenaardigheden ik nog wel eens een afzonderlijk blogje zal wijden. Misschien komt het door het gebruik van de afko favo, die in de sociale media veel toegepast schijnt te worden. In elk geval heeft de verschuiving van de klemtoon geen betekenisonderscheidende of tegenstellende functie, want er is nu eenmaal niets wat op favoriete lijkt.

Nog even over die favoriéte (ik zet er maar even een accenttekentje op) voetbalclub: na de eclatante 3-1 overwinning van dit weekend op PSV (ik heb er ditmaal op het blog maar niet apart melding van gemaakt, het wordt al haast een sleur) merk ik op dat PEC de nationale knuffelclub dreigt te worden. De club heeft, zoals dat tegenwoordig heet, een hoge gunfactor en een dito graad van aaibaarheid. Dit verontrust mij. Het supporterschap gedijt nu eenmaal het beste in een sfeer van polarisatie. Als iedereen al fan van PEC Zwolle is, wat heb je er dan nog voor lol van?

donderdag 11 september 2014

Vooraankondiging

Spoedig: de Robin Hood der Noordelijke Zeeën!


Hij stal van de rijken en schonk aan de armen.

zondag 7 september 2014

Waterpieptor

Een halve eeuw geleden werkte ik met een vriend aan de hydrobiologische inventarisatie van het Ven op Koolhaar. Dat is een mooi vennetje in het noorden van de boswachterij Staphorst, vrij klein (je loopt er in twintig minuten omheen), in een schitterend gebied gelegen en toch via een zandpad makkelijk te bereiken. Het natuurgebied er om heen heet Het Schot.

In dat ven vingen we destijds onze eerste Ranatra Linearis, oftewel staafwants, wel zo ongeveer het meest spectaculaire insect dat je in Nederlands water kunt vangen. Het beest lijkt nog het meest op een wandelende tak en gebruikt ook ongeveer dezelfde techniek om voor vijanden en potentiële prooi zo weinig mogelijk op te vallen. Als je zo'n beest in je netje of appelmoeszeef hebt, strekt het zich onmiddellijk en houdt het zich dood, om maar zoveel mogelijk opeen onschuldig takje van een centimeter of 8 te  lijken. In tegenstelling tot een vreedzame planteneter als de wandelende tak is de Ranatra wel een jager, zij het een passieve: hij wacht tot er iets smakelijks voorbijkomt en klemt dat dan tussen zijn voorpoten, die min of meer tot grijpers zijn vergroeid. Zoals alle wantsen heeft hij een zuigsnuit die de rest doet. Aan de achterkant steekt er een adembuis uit, waarmee hij aan het wateroppervalk kan hangen. Kortom, een prachtig beest waar we toen heel blij mee waren.


Vorige week waren we weer bij het Ven op Koolhaar, ongeveer 50 jaar na de eerste keer. Dat kwam doordat we die week in een prachtig boerderijtje van Staatsbosbeheer in het Schot verbleven, nog geen kilometer van het ven in kwestie. Gelukkig hadden we ook een netje bij ons (dat trouwens eveneens een halve eeuw oud is), het was mooi weer en al met al een perfecte gelegenheid om weer eens een paar halen te maken.

Ditmaal vingen we een Waterpieptor (hygrobia hermanni), een grappig kevertje met bolle ogen, dat een soort piepend geluidje maakt als je hem beetpakt. Nou ja, piepen, het is meer trillen, alsof je met je nagel snel langs de tanden van een kleine kam gaat - voor zover ik mij herinner dan, ik ben de laatste 25 jaar niet in het bezit geweest van een kam. Dit is de waterpieptor op mijn hand:


Oké, een Ranatra hebben we niet gevangen, maar deze Waterpieptor was ook zeer leuk!