Veel nieuwslezers zijn verschrikkelijk bang om een geschreven Z als S uit te spreken. Waarschijnlijk vrezen ze voor een ordinaire Amsterdammer of een Fries aangezien te worden. Daardoor vervallen ze tot hypercorrectie en spreken ze ontzettend uit als onDZettend en uitzonderlijk als uiDZonderlijk. Jeanet Schuurman en Femke Wolthuis doen hier gelukkig niet aan mee (maar die laatste is dan ook een oudleerling van mij ;-)
Hoe zit dit nu precies? In het Nederlands geldt een regel voor "progressieve assimilatie", dat wil zeggen dat na een stemloze ploffer (p,k,t) een stemhebbende klank zijn stem verliest. De uitspraak van de woorden in de titel moet dus zijn onTSettend en uiTSonderlijk, en nee, dat klinkt niet ordinair of dialectisch.
De arme nieuwslezers zien zwetend die dreigende geschreven Z aankomen, zetten zich schrap en zijn heilig van plan hem ook echt als Z uit te spreken. Probleem! Wij kunnen, trouw aan de fonetische regels als we zijn, in een vloeiend uitgesproken woord geen T voor een Z uitspreken. Daarom maken ze in doodsnood van die T maar een D en zeggen ze onDZettend en uiDZonderlijk. Ze passen dus regressieve assimilatie toe waar het progressieve dient te zijn.
Zoiets hoor ik wel zestig of zeventig keer per week. Hoe spreek je dat uit? Sestig en Seventig! En niet ZZestig en ZZeventig. Kwestie van progressieve assimilatie, zal ik maar zeggen. Huh? Waar is die stemloze ploffer dan, die eraan vooraf moet gaan? Weg!!! Maar vroeger was hij er wel, toen heetten die getallen antzestig en antzeventig - "ant" zal wel zoiets als tiental betekend hebben. De ploffer is allang weg, en het effect van de regel heeft standgehouden, mooi vind ik dat.
maandag 16 mei 2011
vrijdag 13 mei 2011
ZZZ
Heden ergernis in het 8-uur journaal: China-correspondent (!) Wouter Zwart die met grote hardnekkigheid het bijvoeglijk naamwoord "Chinese" uitspreekt als "ChineZe". En dan nog eens de deprimerende commentaartoon van Pauline Broekema er omheen.....
Abonneren op:
Posts (Atom)
