maandag 20 februari 2012

Update spraakmakend

De reactie van "Onze Taal" op mijn vraag over de klemtoon bij het woord 'spraakmakend' luidt als volgt:

Geachte heer,

Hartelijk dank voor uw e-mail van dinsdag over 'spraakmakend'.

Van Dale geeft als klemtoon 'spraakmákend', maar voegt daaraan toe: 'bij attributief gebruik is 'spraak' beklemtoond'. Dus als 'spraakmakend' als bijvoeglijk naamwoord direct voor het woord staat waar het bij hoort, heeft 'spraak' de klemtoon: 'de spráákmakende gemeente', tegenover 'Het programma was spraakmákend.'

Dit verschijnsel doet zich vaak voor: 'Dat verschijnsel is algeméén', 'Welke deelnemer is onbekénd', maar 'Dat álgemene verschijnsel' en 'Welke ónbekende deelnemer.' In woordgroepen bestaande uit een samengesteld bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord verschuift de klemtoon vaak naar links. Waaróm dit precies gebeurt, is onduidelijk, maar u kunt er meer over lezen in het fonologische handboek 'Fonologie' van Jan Kooij e.a.

(einde citaat)

Mooi. Het zijn dus inderdaad spráákmakende gebeurtenissen.  

4 opmerkingen:

Ralf zei

Haal je nog even die nodeloze regeleindes eruit?

HF zei

@Kinki: Dank, aangepast. Ik had er niet op gerekend dat dit fout zou gaan bij het knippen en plakken van platte tekst.

Ralf zei

Overigens een heldere en boeiende uitleg. Dank daarvoor.

OY zei

@Kinki: Mijn kennis van de fonologie stamt uit de jaren '80 van de vorige eeuw. Daarom heb ik het door de taaladviesdienst genoemde boek van Kooij maar besteld. Ik vermoed dat uit deze aanschaf nog menig betweterig blogje zal voortvloeien.