Alles bij elkaar moet ik in mijn leven vele honderden, zo niet enige duizenden uren voorgelezen hebben. Als je de uren per luisteraar telt zijn het er zelfs tienduizenden. Ga maar na: 28 jaar onderwijs, 40 schoolweken per jaar, minstens drie kwartier per week, en klassen van gemiddeld 28 leerlingen. Daar komt dan nog het voorlezen aan mijn eigen kinderen bij, en het voorlezen aan kinderen van vrienden en kennissen. Prachtig werk: de kinderen hangen aan je lippen, je kunt een speld horen vallen, ze willen ook dat je doorleest als de bel aan het eind van de schooldag is gegaan. En dan de diepe voldoening als de kinderen het voorgelezen boek ook nog een keertje zèlf willen lezen.
Lang niet elk boek is geschikt om voor te lezen, in elk geval niet voor mij. Jan Terlouw bijvoorbeeld, best aardige en zeer politiek correcte kinderboeken - maar het voorlezen ervan was een moeizame geschiedenis. Ik heb er nooit precies de vinger op kunnen leggen waar hem dat in zat, maar sommige boeken zijn voorlezend niet om door te komen; Bob Evers, brrrr, ik had wel eens een klas met veel jongens die dat graag wilden, maar ik heb er nooit eentje van afgemaakt, van die boeken, bedoel ik.
Favorieten thuis waren onder andere 'De muis zoekt een huis' ("Mojs, mojs", riep de eenjarige R. dan enthousiast), 'Albin helpt een handje' (over een jongetje dat volwassenen helpt met oversteken, in een kritieke situatie het verkeer even regelt en dat soort dingen) en natuurlijk het tragische, maar gelukkig goed aflopende 'Het vogeltje dat te ver vloog'. Van die boeken kende ik de tekst wel ongeveer uit m'n hoofd.
Op school heb ik veel boeken van Tonke Dragt voorgelezen. Natuurlijk 'De Zevensprong', dat niet alleen ruime identificatiemogelijkheden aan de leerlingen bood, maar ook de voorlezende onderwijzer de mogelijkheid gaf zich in te beelden dat hij eigenlijk Frans de Rode was, de leerkracht van de klas uit het boek. En de Tiuri-reeks van dezelfde schrijfster: 'Brief aan de Koning' en 'Geheimen van het wilde woud', avontuurlijke boeken die in de riddertijd spelen. Thea Beckman: 'Kruistocht in spijkerbroek', zelf vond ik het een beetje gekunsteld, maar de kinderen waren er dol op.
En natuurlijk ook het onvoorstelbaar griezelige 'De meester van de Zwarte Molen' (in de wandeling naar de hoofdpersoon Krabat genoemd) van O. Preussler, een boek dat zo eng was dat kinderen soms hun handen voor hun oren hielden omdat ze niet verder durfden te luisteren.
Voor korte verhalen was 'Heksen en zo' van Annie M.G. Schmidt zeer geschikt. Bijvoorbeeld het verhaal over de gewone jongen, die met behulp van een groen krijtje een bijzonder gevaarlijke draak onschadelijk maakt. Die draak hield een prinses gevangen en als ze eenmaal vrij is zegt de koning: 'Nu mag je met haar trouwen, dat begrijp je zeker wel'. Waarop het jongetje de onsterfelijke woorden spreekt: 'Eerst zien'.
Maar het allerliefst las ik Roald Dahl voor. 'Mathilda' bijvoorbeeld, over een meisje met akelige ouders (haar vader draait beroepshalve de kilometertellers van auto's terug) dat over magische krachten beschikt, waarvan ze onder andere gebruik maakt om het tyrannieke vrouwelijke schoolhoofd de Bulstronk te grazen te nemen. En 'Gruwelijke Rijmen', een ik zal maar zeggen eigentijdse benadering van bekende sprookjes.
Het vaakst en het liefst heb ik Dahls 'GVR' voorgelezen. De Grote Vriendelijke Reus is nogal sterk in het verhaspelen van taal. Daaraan danken wij vondsten zoals Smeergore Snoskommers, en het Scharrige Minkeltje uit de titel van dit blogje. Het is doorspekt met taalgrapjes en de vertaalster heeft een geweldige prestatie geleverd. Hier kreeg ook de voorlezer dikwijls de slappe lach. Ik kan dit boek met kracht aanbevelen aan een ieder, die het nog niet gelezen heeft, zowel aan kinderen als aan grote mensen.
De allermooiste voorgelezen zin komt echter uit Dahls Gruwelijke Rijmen, om precies te zijn uit zijn bewerking van Roodkapje:
(Toen) trok het meisje in een wipje
Een revolver uit haar slipje.
woensdag 8 februari 2012
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)

9 opmerkingen:
Volgens mij nodigt 'De koning van Katoren' van Jan Terlouw best uit om voorgelezen te worden.
Wat betreft Tonke Dragt, Preussler (geweldig boek, meerdere keren gelezen) en Thea Beckman (ik kwam er gewoon niet doorheen; niet mijn smaak dus) kan ik mij werkelijk helemaal vinden in jouw analyse.
En dan Roald Dahl... mmm! Uit die boeken zou ik best nog wel eens weer voorgelezen willen worden!
@IJsbrand: De koning van Katoren heb ik inderdaad ook een paar keer gedaan, maar niet met veel plezier. Ik had toch steeds het gevoel dat ik een geromantiseerd partijprogramma van D66 zat voor te lezen (maar gelukkig van vóór dat vermaledijde neo-liberalisme, dat wel). Dan vond ik Oorlogswinter nog beter te doen.
Actie = reactie, en dus:
Wij hebben het thuis ook altijd nog over 'snoskommers' van GVR en 'flitspop'(helder en sonoor - ja de hele dag door).
Weet je nog wat dat zijn Hans ?
Jazeker, maar volgens mij zijn het flitspopPERs. En die worden gestimuleerd door het drinken van fropskottel.
Je zult de inhoud van die boeken wel uit je hoofd kennen, maar de titels niet. Dat boek heet 'Kleine muis zoekt een huis'.
@Kinki: Nee hoor, de schrijfster heet Helen Piers en het boek heet De muis zoekt een huis. De oorspronkelijke titel is Mouse looks for a house en de Duitse vertaling heet terecht Die Maus sucht ein Haus. Het bevat treffende foto's van objecten die volstrekt ongeschikt zijn om als huis voor de muis te dienen. Ook van deze auteur: De muis zoekt een vriendje, wederom met fraaie foto's, ditmaal van verkeerde vriendjes.
Hmm, bij nader inzien zou je wel eens gelijk kunnen hebben.
Bij mijn aanstaande mag ik alleen
pukkeltjes op zijn rug uitdrukken als
het gaat om 'pronksjuweeltjes'...!
Ik heb hem de GVR onlangs van kaft
tot kaft voorgelezen. Van Roald Dahl
heb ik inmiddels alle kinderboeken in
de kast staan. Bij de genoemde passage
uit het sprookje van Roodkapje denk ik
altijd even aan U.
@Marieke: gadver, die - ik zou haast zeggen: smeergore - details van jullie onstuimig liefdesleven had je wel achterwege mogen laten ;-).
Maar ik vind het natuurlijk geweldig dat je zo toegewijd bent aan de verspreiding van het Dahlisme!
Een reactie posten