Mijn opa van moederszijde was bakker. Ik heb hem niet gekend want hij is jong gestorven. De familie-overlevering wil dat de dagelijkse sterke temperatuurwisselingen - zo van voor de warme oven achter de koude bakkerskar - hem uiteindelijk fataal zijn geworden. Mijn relatie met het bakkersvak heb ik dus niet uit eigen aanschouwing, maar berust meer op overerving. Niettemin ontleen ik er het recht aan om extra kritisch te zijn op het gebied van brood. Ik beschouw mijzelf als een fijnproever, een ware connaisseur op dit gebied.
Ooit moet het nietige Yde maar liefst vier bakkerijen hebben geteld. Zelfs nu heeft het dorp slechts negenhonderd inwoners, ten tijde van die grote bakkerijdichtheid zijn dat er vast veel minder geweest, dus ik kan me niet voorstellen dat ze meer dan een stuk of veertig broden per dag bakten. Het zal duidelijk zijn dat hier thans geen levensvatbare bakkerij meer mogelijk is.
Sinds jaar en dag neemt mijn beminde echtgenote derhalve iedere week een voorraadje brood mee van de bakker in Lewenborg (waarvan de eigenaar trouwens in Yde woont), dichtbij de school waar ze werkt. Dit functioneert uitstekend, het is goed brood en we komen samen precies uit met drie broden per week. Wegens tijdelijke inwoning moeten we momenteel opschakelen naar vijf, maar dat doet nu even niet terzake.
Het ziet er echter naar uit dat wij na de zomervakantie een Gepensioneerd Ouder Echtpaar zijn. Deze status zou aanleiding kunnen zijn om in uniform gekleurde joggingpakken fietstochtjes te ondernemen op eveneens uniforme rijwielen, bij voorkeur langs door Groei en Bloei goedgekeurde tuinen. Een recreatief Walhalla, als het ware. Maar er ontstaat natuurlijk ook een broodlogistiek probleem nu de wekelijkse aanvoer vanuit Lewenborg gaat stokken.
In het nabije Eelde zijn twee bakkerijen. Daarvan heeft de een volgens zegslieden uit ons dorp een iets betere reputatie dan de ander. En inderdaad, het brood van die ander is net niet van de kwaliteit van dat uit Lewenborg. En waarom dan niet het brood van de ene genomen?
Psychologische drempel. Ik vind het nog niet eens zo'n probleem die winkel te betreden of er iets te bestellen, maar ik krijg de produkten van die bakker niet door m'n keel. Ze ogen heel smakelijk, maar veroorzaken bij mij door een onaangename associatie kokhalzen en fysieke weerzin.
Het zit hem in de naam van die bakker.
Dunnewind.
Bakker Dunnewind.
dinsdag 1 mei 2012
dinsdag 24 april 2012
Generatie
Ik mag dolgraag beweren, dat ik behoor tot de generatie die het land na de oorlog heeft opgebouwd, vooral als mijn kinderen of andere dertigers het kunnen horen. In werkelijkheid kwam ik in 1965 van de middelbare school, en toen was de welvaartsstaat toch echt al aardig op gang.
Maar de NRC van vandaag citeert een zekere Theo, die nog eens twee jaar jonger is dan ik, en kennelijk in alle ernst spreekt: "Wij hebben dit land helpen opbouwen na de oorlog. Het is heel ondankbaar hoe Nederland nu met ons omgaat".
Dat zeg ik. Een beetje dankbaarheid is wel het minste.
Maar de NRC van vandaag citeert een zekere Theo, die nog eens twee jaar jonger is dan ik, en kennelijk in alle ernst spreekt: "Wij hebben dit land helpen opbouwen na de oorlog. Het is heel ondankbaar hoe Nederland nu met ons omgaat".
Dat zeg ik. Een beetje dankbaarheid is wel het minste.
Volksetymologie
In een eerdere aflevering van dit weblog heb ik de mondegreen besproken. Je weet wel, je verstaat de tekst van een liedje niet goed en fantaseert er dan wat voor in de plaats vanuit je eigen referentiekader. Dat was naar aanleiding van een aardig voorbeeld waar ik tegenaan was gelopen, en ik zei er nog bij dat het woord mondegreen zelf ook een mondegreen is.
Maar tijdens een ochtendwandeling over de nog bedauwde avocado-akkers zag ik opeens een nieuw perspectief. Zo'n mondegreen is natuurlijk een (min of meer) individueel geval van volksetymologie. En wat is dat nu weer?
Het standaard voorbeeld van volksetymologie is het woord scheurbuik. Dat gaat terug op het op het Portugese scorbut, en de 17e-eeuwse zeevaarders begrepen dat niet. Maar ze wisten natuurlijk wel dat je er behoorlijk buikpijn van kon krijgen, je buik leek wel te scheuren, dus dan is het niet zo raar om dat Portugese scorbut te vernederlandsen tot scheurbuik. Zo werkt volksetymologie.
En ik ken een nog veel mooier voorbeeld, dat misschien ook wel als een mondegreen beschouwd kan worden. Het betreft een anekdote die ik heb gehoord toen ik zelf nog op de lagere school zat, nog maar kort na de Franse tijd dus, en waar ik in een later leven op mijn beurt generaties leerlingen mee heb lastig gevallen.
Het speelt in de Franse tijd, om precies te zijn tijdens het koninkrijk Holland, en de koning daarvan was Lodewijk Napoleon, een broer van de veel beroemdere Napoleon Bonaparte. Lodewijk Napoleon heeft nog Nederlandse les gehad van Willem Bilderdijk en hij was lang niet impopulair. Maar hij liep wel mank.
De grote, keizerlijke broer is ook op bezoek geweest, om precies te zijn in Deventer. Er was wat klapvee opgetrommeld en dat kreeg de opdracht te roepen 'Vive l'empereur!' Maar de Deventernaren zaten niet zo goed in hun Frans en riepen: 'Vive de lamme zien breur!'
Kijk, dat vind ik nou mooie volksetymologie.
Maar tijdens een ochtendwandeling over de nog bedauwde avocado-akkers zag ik opeens een nieuw perspectief. Zo'n mondegreen is natuurlijk een (min of meer) individueel geval van volksetymologie. En wat is dat nu weer?
Het standaard voorbeeld van volksetymologie is het woord scheurbuik. Dat gaat terug op het op het Portugese scorbut, en de 17e-eeuwse zeevaarders begrepen dat niet. Maar ze wisten natuurlijk wel dat je er behoorlijk buikpijn van kon krijgen, je buik leek wel te scheuren, dus dan is het niet zo raar om dat Portugese scorbut te vernederlandsen tot scheurbuik. Zo werkt volksetymologie.
En ik ken een nog veel mooier voorbeeld, dat misschien ook wel als een mondegreen beschouwd kan worden. Het betreft een anekdote die ik heb gehoord toen ik zelf nog op de lagere school zat, nog maar kort na de Franse tijd dus, en waar ik in een later leven op mijn beurt generaties leerlingen mee heb lastig gevallen.
Het speelt in de Franse tijd, om precies te zijn tijdens het koninkrijk Holland, en de koning daarvan was Lodewijk Napoleon, een broer van de veel beroemdere Napoleon Bonaparte. Lodewijk Napoleon heeft nog Nederlandse les gehad van Willem Bilderdijk en hij was lang niet impopulair. Maar hij liep wel mank.
De grote, keizerlijke broer is ook op bezoek geweest, om precies te zijn in Deventer. Er was wat klapvee opgetrommeld en dat kreeg de opdracht te roepen 'Vive l'empereur!' Maar de Deventernaren zaten niet zo goed in hun Frans en riepen: 'Vive de lamme zien breur!'
Kijk, dat vind ik nou mooie volksetymologie.
donderdag 19 april 2012
Garmerwolde
Zeg Eppingedem, en ik zie de beroemde hengende kitchens voor me. Zeg Utrecht, en het zebrapad tussen het station en de Jaarbeurshallen verschijnt voor mijn geestesoog. Warschau: Stare Miasto. Stockholm: stadhuis. Hvalpsund: camping. Parijs: linker oever. Sneek: de waterpoort (maar die ken ik alleen uit het stedenkwartet, ik heb nog nooit een voet in Sneek gezet, en dat zou best eens zo kunnen blijven). Kortom, bij haast elke plaats heb ik wel een plaatje in mijn inhoofdige kaartenbak, hetzij ontstaan door eigen aanschouwing, hetzij van ansichtkaarten of folders of wat dan ook. Je denkt aan de plaats, en ploep, daar verschijnt het plaatje.
Maar nu bracht mijn beminde echtgenote, om redenen die er nu niet toe doen, vanochtend om kwart voor zeven Garmerwolde ter sprake (zij is 's ochtends vroeg spraakzamer dan ik). En er ploepte niks, helemaal niks. Dat terwijl ik vele malen door Garmerwolde ben gekomen, per fiets, met de auto, in de kajak en op de schaats, en er heel dicht bij heb gewoond. Ik wist niet eens meer zeker of het vóór of na Ten Boer ligt! Gelukkig bracht Google StreetView uitkomst, en toen herkende ik het wel onmiddellijk weer.
Maar toch: au. Is dit het begin, zijn dit de eerste verschijnselen? Of hadden jullie misschien al iets gemerkt, maar daar discreet over gezwegen? Of schrijf ik het toe aan de talrijke narcoses van de laatste jaren? Aan het vroege uur van de dag dan misschien?
Maar nu bracht mijn beminde echtgenote, om redenen die er nu niet toe doen, vanochtend om kwart voor zeven Garmerwolde ter sprake (zij is 's ochtends vroeg spraakzamer dan ik). En er ploepte niks, helemaal niks. Dat terwijl ik vele malen door Garmerwolde ben gekomen, per fiets, met de auto, in de kajak en op de schaats, en er heel dicht bij heb gewoond. Ik wist niet eens meer zeker of het vóór of na Ten Boer ligt! Gelukkig bracht Google StreetView uitkomst, en toen herkende ik het wel onmiddellijk weer.
Maar toch: au. Is dit het begin, zijn dit de eerste verschijnselen? Of hadden jullie misschien al iets gemerkt, maar daar discreet over gezwegen? Of schrijf ik het toe aan de talrijke narcoses van de laatste jaren? Aan het vroege uur van de dag dan misschien?
Gedeukt zelfvertrouwen
Al heel erg lang ben ik vakbondslid. Vanaf 1 juli 1969 om precies te zijn, het staat fier op mijn ABVAKABO-lidmaatschapspasje. 1 juli 1969, dat valt dus nog net in de late Middeleeuwen. Ik bezit vanwege die meer dan veertig jaar een gouden vakbondsspeldje, al moet ik toegeven dat ik wel een beetje ben vergeten waar het ook al weer ligt. Niet erg, ik draag nooit een colbert en heb dus ook geen revers om zo'n ding op te spelden. De plechtige uitreiking (in de Sprookjeshof te Zuidlaren nog wel!) heb ik destijds aan mij voorbij laten gaan, het is mij per post toegestuurd.
Gedurende een paar jaar ben ik ook daadwerkelijk enigszins actief geweest als vakbondslid. Dat was toen bij de ABOP, later de AOB, de vakbond van onderwijzers dus. Zelfs heb ik nog een keer als stemgerechtigd afgevaardigde een meerdaags congres in Utrecht van de ABOP bijgewoond, wat een overnachting in een hotel met zich meebracht, voor mij als kampeerder een hele belevenis - dat is ook vrijwel het enige wat me ervan is bijgebleven. Het was overigens nu ook weer niet zo dat je een moordende verkiezingscampagne moest voeren om afgevaardigde te worden. Eigenlijk waren ze geloof ik wel blij dat er eens een keer iemand anders mee wilde.
De ABOP had een blad, het Schoolblad, en dat is vaak best lezenswaardig. Als sinds jaar en dag heeft het een leuke strip, die ik door huiselijke omstandigheden nog steeds kan volgen, en verder zijn er een paar goeie columnisten, en amusante vaste ingezonden-brieven-schrijvers. Ook de ABVAKABO heeft een verenigingsorgaan, waarvan ik de naam maar niet kan onthouden. Actief heet het, of Perspectief, of zoiets, wacht, ik Google even, juist, Platform is de naam! Een tamelijk troosteloos blaadje, waar ik in gemiddeld 45 seconden doorheen was. Het zal duidelijk zijn dat ik niet al dagen onder de brievenbus placht te bivakkeren om het volgende nummer van Platform niet te missen.
Als het je eenmaal is gelukt de ABVAKABO ervan te overtuigen dat je met FPU bent gegaan, en dat is nog niet zo eenvoudig, dan hoef je nog maar ongeveer de helft van je contributie te betalen en word je bovendien, zonder dat je daarom hebt gevraagd of daarvoor toestemming hebt gegeven, automatisch ook min of meer lid van de ANBO, een soort vakbond voor senioren. Ook die hebben natuurlijk een eigen blad, heel speels ANBO Magazine geheten, en dat ligt nu voor me.
Van de redactionele inhoud word ik niet warm of koud. Maar de advertentiepagina's, die zijn een schok voor mijn zelfbeeld. Ondanks enkele lichte beperkingen beschouwde ik mezelf als een krasse grijsaard, ein rüstiger Greis, zoals het in de Schwere Wörter zo treffend werd genoemd (het is vandaag de dag van de Duitse taal, vandaar), maar die advertenties vreten aan mijn gebruikelijke eigendunk. Naast de onvermijdelijke intens gezellige busreizen naar de Harz en Slovenië wordt er namelijk geadverteerd voor onder andere:
ANBO Magazine is een slag voor mijn zelfvertrouwen. Plotseling behoor ik tot een Doelgroep.
Gedurende een paar jaar ben ik ook daadwerkelijk enigszins actief geweest als vakbondslid. Dat was toen bij de ABOP, later de AOB, de vakbond van onderwijzers dus. Zelfs heb ik nog een keer als stemgerechtigd afgevaardigde een meerdaags congres in Utrecht van de ABOP bijgewoond, wat een overnachting in een hotel met zich meebracht, voor mij als kampeerder een hele belevenis - dat is ook vrijwel het enige wat me ervan is bijgebleven. Het was overigens nu ook weer niet zo dat je een moordende verkiezingscampagne moest voeren om afgevaardigde te worden. Eigenlijk waren ze geloof ik wel blij dat er eens een keer iemand anders mee wilde.
De ABOP had een blad, het Schoolblad, en dat is vaak best lezenswaardig. Als sinds jaar en dag heeft het een leuke strip, die ik door huiselijke omstandigheden nog steeds kan volgen, en verder zijn er een paar goeie columnisten, en amusante vaste ingezonden-brieven-schrijvers. Ook de ABVAKABO heeft een verenigingsorgaan, waarvan ik de naam maar niet kan onthouden. Actief heet het, of Perspectief, of zoiets, wacht, ik Google even, juist, Platform is de naam! Een tamelijk troosteloos blaadje, waar ik in gemiddeld 45 seconden doorheen was. Het zal duidelijk zijn dat ik niet al dagen onder de brievenbus placht te bivakkeren om het volgende nummer van Platform niet te missen.
Als het je eenmaal is gelukt de ABVAKABO ervan te overtuigen dat je met FPU bent gegaan, en dat is nog niet zo eenvoudig, dan hoef je nog maar ongeveer de helft van je contributie te betalen en word je bovendien, zonder dat je daarom hebt gevraagd of daarvoor toestemming hebt gegeven, automatisch ook min of meer lid van de ANBO, een soort vakbond voor senioren. Ook die hebben natuurlijk een eigen blad, heel speels ANBO Magazine geheten, en dat ligt nu voor me.
Van de redactionele inhoud word ik niet warm of koud. Maar de advertentiepagina's, die zijn een schok voor mijn zelfbeeld. Ondanks enkele lichte beperkingen beschouwde ik mezelf als een krasse grijsaard, ein rüstiger Greis, zoals het in de Schwere Wörter zo treffend werd genoemd (het is vandaag de dag van de Duitse taal, vandaar), maar die advertenties vreten aan mijn gebruikelijke eigendunk. Naast de onvermijdelijke intens gezellige busreizen naar de Harz en Slovenië wordt er namelijk geadverteerd voor onder andere:
- hoortoestellen;
- diverse merken stoelen waaruit je makkelijk overeind komt;
- zes oer-Hollandse diepvriesmaaltijden met als extraatje een fles advocaat, thuisbezorgd voor 29,90 euro;
- twee merken 45-kilometerautootjes;
- drie merken trapliften;
- een ultrasone gebitsreiniger;
- een extra lange teennagel-knipset;
- nog meer stoelen waaruit je makkelijk overeind komt;
- scootmobielen;
- elastische onderbeenbandages.
ANBO Magazine is een slag voor mijn zelfvertrouwen. Plotseling behoor ik tot een Doelgroep.
maandag 16 april 2012
Abonneren op:
Posts (Atom)
