In een eerdere aflevering van dit weblog heb ik de mondegreen besproken. Je weet wel, je verstaat de tekst van een liedje niet goed en fantaseert er dan wat voor in de plaats vanuit je eigen referentiekader. Dat was naar aanleiding van een aardig voorbeeld waar ik tegenaan was gelopen, en ik zei er nog bij dat het woord mondegreen zelf ook een mondegreen is.
Maar tijdens een ochtendwandeling over de nog bedauwde avocado-akkers zag ik opeens een nieuw perspectief. Zo'n mondegreen is natuurlijk een (min of meer) individueel geval van volksetymologie. En wat is dat nu weer?
Het standaard voorbeeld van volksetymologie is het woord scheurbuik. Dat gaat terug op het op het Portugese scorbut, en de 17e-eeuwse zeevaarders begrepen dat niet. Maar ze wisten natuurlijk wel dat je er behoorlijk buikpijn van kon krijgen, je buik leek wel te scheuren, dus dan is het niet zo raar om dat Portugese scorbut te vernederlandsen tot scheurbuik. Zo werkt volksetymologie.
En ik ken een nog veel mooier voorbeeld, dat misschien ook wel als een mondegreen beschouwd kan worden. Het betreft een anekdote die ik heb gehoord toen ik zelf nog op de lagere school zat, nog maar kort na de Franse tijd dus, en waar ik in een later leven op mijn beurt generaties leerlingen mee heb lastig gevallen.
Het speelt in de Franse tijd, om precies te zijn tijdens het koninkrijk Holland, en de koning daarvan was Lodewijk Napoleon, een broer van de veel beroemdere Napoleon Bonaparte. Lodewijk Napoleon heeft nog Nederlandse les gehad van Willem Bilderdijk en hij was lang niet impopulair. Maar hij liep wel mank.
De grote, keizerlijke broer is ook op bezoek geweest, om precies te zijn in Deventer. Er was wat klapvee opgetrommeld en dat kreeg de opdracht te roepen 'Vive l'empereur!' Maar de Deventernaren zaten niet zo goed in hun Frans en riepen: 'Vive de lamme zien breur!'
Kijk, dat vind ik nou mooie volksetymologie.
dinsdag 24 april 2012
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)

Geen opmerkingen:
Een reactie posten