vrijdag 9 oktober 2015

Onze Taal

Zolang ik mij kan herinneren is mijn vader abonnee geweest van Onze Taal, en daarmee lid van het gelijknamige genootschap. Zelf ben ik ook al vele decennia abonnee en dus beschikken wij over een ruime hoeveelheid nummers van dit prachtblad; in het begin was het een blaadje van vier pagina's tekst, geheel in zwart-wit, tegenwoordig lijkt het meer een glossy, met foto's, strips, steunkleuren en wat niet al.

In 2012 bestond Onze Taal tachtig jaar en ter gelegenheid daarvan zijn alle jaargangen van 1932 tot en met 2011 gescand en op een cd-rom geplaatst. Die cd had ik nu eindelijk eens besteld en vandaag is hij binnengekomen. Hij is full-text doorzoekbaar en ik vermoed zo, dat in die tachtig jaar de meeste taalproblemen wel aan de orde zijn gesteld.

Natuurlijk haastte ik mij om het eerste nummer eens te bekijken. Ha! De kop zag er in 1932 precies zo uit als wat ik mij herinnerde van de Onze Taal van mijn kinderjaren.


Neerlandici onder mijn lezers zien bij de "raad van deskundigen" meteen enkele prominente namen: Van Ginneken, Kern en Overdiep.

In die beginjaren  kenmerkte het blad zich vooral door een verbeten strijd tegen het gebruik van germanismen. Het allereerste probleem dat aan de orde werd gesteld was dan ook het gebruik van het woord 'arbeidskrachten' (Arbeitskräfte) waar men toch ook gewoon 'werklieden' had kunnen zeggen.

Vervolgens zocht ik het nummer van juni 1948 op, omdat dat nu eenmaal de maand is waarin ik (toch al weer ruim 67 jaar geleden) geboren ben.  Ach, wat kan toeval toch wondermooie dingen teweeg brengen! Trouwe lezers van dit blog weten dat ik een permanente oorlog voer tegen de beruchte s-vrees, die mensen ertoe brengt 'obzettelijk' en 'ondzettend' te zeggen, en 'ob zondag' (Tom Egbers!) in plaats van respectievelijk 'opsettelijk' en 'ontsettend' en 'op sondag'. Een oorlog tegen het negeren van de progressieve assimilatie van stem, zal ik maar zeggen. En ziet, het juni-nummer van 1948 snijdt hetzelfde probleem aan!


(dat stuk over het 'kopje kofje' heb ik maar even meegenomen, omdat het zo mooi duidelijk maakt wat de dramatische gevolgen van hypercorrectie kunnen zijn).

Ik zal vast nog wel vaker putten uit deze prachtige oude nummers van Onze Taal! Maar eerst moet ik bedenken wat ik ga doen met alle papieren afleveringen, die zich deels in onze woonkamer en grotendeels bij ons op zolder bevinden.





Geen opmerkingen: